Zobacz serwis dla pacjentów

Menu

Menu

Sumatryptan – dlaczego działa? E-learning - sprawdź swoją wiedzę

Sumatryptan – dlaczego działa?

Bóle głowy są bardzo częstymi dolegliwościami wśród naszych pacjentów. Część z nich dobrze odpowiada na zaproponowane przez nas leczenie, część niestety nie. Co zrobić, kiedy wypróbowaliśmy już kilka substancji z grupy NLPZ, a bóle głowy nie zmniejszają się albo wręcz nasilają czy zwiększają swoją częstotliwość? Nasz pacjent ma coraz gorszą jakość życia, nie wykorzystuje w pełni swojego potencjału – czy to zawodowego czy społecznego.

Warto się zastanowić, dlaczego stosowne przez nas leki działają (albo nie) i jakie mamy alternatywy, czyli najprościej rzecz ujmując – skąd się bierze ból migrenowy i gdzie najlepiej uderzyć, żeby zadziałać przyczynowo.

I tu pojawia się problem, ponieważ dotychczasowe pomysły na wyjaśnienie patofizjologii bólu migrenowego zatrzymały się na etapie hipotez. Poniżej spróbuję przedstawić propozycje mechanizmów, za których pomocą możemy walczyć z bólem migrenowym.

Mechanizm działania leków z grupy NLPZ jest znany od dawna, pierwszy lek z tej grupy (kwas salicylowy, później kwas acetylosalicyowy) zaczął być stosowany jeszcze pod koniec XIX wieku u pacjentów z chorobami reumatycznymi oraz w celu obniżenia gorączki. Polega on na hamowaniu enzymów COX, przez co hamowana jest synteza prostaglandyn.

O ile ten mechanizm wyjaśnia działanie przeciwgorączkowe i przeciwzapalne, to działanie przeciwbólowe nie jest do końca zrozumiałe. I w naszym rozważaniu wciąż pozostaje pytanie – czy właśnie z tym mechanizmem mamy do czynienia w przypadku bólu migrenowego? Coś musi być na rzeczy, skoro NLPZ-y są zalecane w I rzucie leczenia tego bólu. Dowodzi tego również ich skuteczność u wielu pacjentów. Należy jednak pamiętać, że teoretycznie każdy lek (niezależnie od tego czy rzeczywiście działa czy nie) będzie miał skuteczność sięgającą nawet 30%, opierającą się na efekcie placebo.

W związku z tym, jeżeli nie inhibitory COX, to co? W latach 70’ rozpoczęto poszukiwania nowych środków terapeutycznych w leczeniu migreny. Wysunięto nową hipotezę, opartą pośrednio na skuteczności stosowanej już wówczas ergotaminie, której mechanizm polegał na wywołaniu skurczu naczyniowego szyjnych anastomoz tętniczo-żylnych, przypuszczalnie przez działanie na receptory serotoninowe (5-HT). Opierając się na twierdzeniu, że serotonina jest kluczowym mediatorem w patogenezie migreny, rozpoczęto poszukiwania agonistów jej receptorów.

To twierdzenie oparto na dowodach uzyskanych w eksperymentach laboratoryjnych oraz na następujących dowodach z badań klinicznych:

  • stężenia serotoniny i jej metabolitów w moczu są wyższe podczas większości ataków migreny
  • osoczowe i płytkowe stężenia serotoniny zmieniają się w różnych fazach napadu migrenowego

W trakcie badań odkryto podtyp receptora 5-HT występujący w naczyniach (w tym w krążeniu szyjnym), później określono je jako 5-HT1Di 5-HT1B, który po połączeniu ze swoim agonistą, powodował silny skurcz naczynia.

Tym agonistą był właśnie sumatryptan, zsyntetyzowany po raz pierwszy w 1984, na rynek amerykański wprowadzony w 1992. Jest to więc najstarsza substancja z grupy tryptanów i w związku z tym najlepiej poznana pod każdym względem (skuteczności, długoletniego stosowania, działań niepożądanych – w tym odległych).

Alternatywą dla wyjaśnienia działania tryptanów jest inna hipoteza oparta na obserwacji, że zarówno receptory 5-HT1D jak i5-HT1B są autoreceptorami presynaptycznymi, modulującymi uwalnianie neuroprzekaźników z zakończeń neuronalnych. Mogą przez to blokować uwalnianie prozapalnych neuropeptydów na poziomie zakończenia nerwowego w przestrzeni okołonaczyniowej.

Podsumowując, musimy pamiętać, że mechanizm powstawania bólu migrenowegonie jest jeszcze do końca określony. W związku z tym w pokorze powinniśmy poszukiwać nowych rozwiązań i być gotowymi na ich wdrożenie, jeżeli takowe się znajdą. Do tego czasu obowiązuje nas postępowanie zgodne z najnowszą wiedzą medyczną, która na ten czas wskazuje na agonistów receptorów 5-HT1Di 5-HT1B jako na substancje działające przyczynowo w bólu migrenowym.

 

Bibliografia: „Farmakologia Goodmana &Gilmana” pod red. L.L. Brunton, J.S. Lazo, K. L. Parker, t.1, 2007

Odpowiedz na pytania kontrolne:

Które z poniższych twierdzeń na temat sumatryptanu jest prawdziwe:

Sprawdź prawidłową odpowiedź

Prawidłowa odpowiedź D.

Sumatryptan jest przeznaczony do leczenia napadów migreny, a nie do jej leczenia profilaktycznego. Teoretycznie jego skuteczność jest równa niezależnie od tego, w którym momencie napadu został przyjęty, jednak zaleca się przyjęcie go na początku epizodu. W przypadku nieustąpienia objawów po podaniu jednorazowej dawki leku, nie należy przyjmować kolejnej dawki podczas trwania tego samego napadu migreny. Następną tabletkę można przyjąć podczas kolejnego napadu.  Jeżeli zastosowanie jednorazowej dawki leku spowodowało ustąpienie objawów, jednak napad migreny powrócił, drugą dawkę leku można przyjąć w ciągu kolejnych 24 godzin, pamiętając, że nie należy stosować dawki większej niż 300 mg na dobę.Sumatryptanu nie stosuje się u dzieci, młodzieży ani osób starszych.

O migrenie

  • O migrenie

    Bóle głowy są bardzo częstymi dolegliwościami wśród naszych pacjentów. Co zrobić, kiedy wypróbowaliśmy już kilka substancji z grupy NLPZ, a bóle głowy nie zmniejszają się albo wręcz nasilają czy zwiększają swoją częstotliwość?

    czytaj więcej

Nowości
w neurologii

  • Nowości w neurologii 05.2019 Nowości w neurologii 05.2019

    Na zakończonym przed dwoma tygodniami kongresie Amerykańskiej Akademii Neurologii jaki odbył się w Filadelfii zaprezentowano wyniki metaanalizy i opracowania sponsorowanego przez American Heart Association oceniającego długookresową skuteczność i bezpieczeństwo leczenia asymptomatycznego zwężenia tętnicy szyjnej wewnętrznej za pomocą endarteriektomii i stentowania. Obydwie metody mają podobne wskaźnik bezpieczeństwa około zabiegowego i długookresowe, wznoszące cztery lata ryzyko wystąpienia toż stronnego udaru mózgu. Dr John S. Matsumara przewodniczący zespołu leczenia chirurgicznego chorób naczyniowych w Uniwersytecie Wisconsin w Madison.

    czytaj więcej